Blockchain

Een blockchain is in principe een chronologische lijst van gegevensbestanden waaraan alleen gegevens worden toegevoegd. De technologie is populair geworden dankzij Bitcoin, waarbij een blockchain wordt gebruikt voor de registratie van bitcointransacties. Gemiddeld wordt er om de tien minuten een blok toegevoegd met enkele duizenden transacties en een verwijzing naar het vorige blok. Zo ontstaat een blokketen: de blockchain.

Bitcoin is een decentraal geldsysteem. Dat betekent dat de administratie wordt bijgehouden en gecontroleerd door een grote groep deelnemers, zonder dat iemand de leiding heeft. Dat is de essentie van de uitvinding: een grote groep onbekenden bereikt samen consensus over de administratie van het systeem.

Een blockchain is daarbij onmisbaar omdat die de volgorde van transacties vastlegt. Een grote groep onbekenden heeft immers geen gedeeld besef van tijd. Doordat elk blok verbonden is met het vorige, ontstaat een chronologische ordening. De keerzijde is dat een blockchain buiten een werkelijk gedecentraliseerd systeem weinig toegevoegde waarde heeft. In dat geval is het vooral een inefficiënte manier om gegevens op te slaan.

Een belangrijk vraagstuk is hoe wordt bepaald wie het volgende blok aan de blockchain mag toevoegen. Idealiter is dat telkens een willekeurige andere deelnemer. Dat wordt opgelost via een consensusmechanisme: de manier waarop consensus wordt bereikt. Een van de eigenschappen van een robuust consensusmechanisme is dat deelnemers zich niet kunnen voordoen als meerdere personen en zo meerdere stemmen kunnen uitbrengen bij het vastleggen van de administratie.

Het mechanisme van Bitcoin heet 'Proof-of-Work'. Daarbij krijgen deelnemers ('miners') stemrecht in verhouding tot de rekenkracht die ze inbrengen. Omdat rekenkracht energie kost, kan niemand zijn invloed kunstmatig vergroten. Er bestaan ook andere consensusmechanismen, zoals Proof-of-Stake. Daarbij krijgen deelnemers ('validators') stemrecht in verhouding tot de hoeveelheid cryptovaluta die ze vastzetten. Bitcoin gebruikt Proof-of-Work, terwijl Ethereum sinds 2022 gebruikmaakt van Proof-of-Stake. In een publiek, decentraal systeem zoals Bitcoin of Ethereum kan iedereen deelnemer worden aan het netwerk, een volledige kopie van de blockchain bijhouden en zelf verifiëren dat alle regels correct worden nageleefd. Daarvoor hoeven ze niet te vertrouwen op een centrale partij, zoals een overheid, bank of technologiebedrijf.

Blockchaintechnologie wordt tegenwoordig niet alleen gebruikt voor cryptovaluta, maar ook voor toepassingen zoals tokenisatie van activa, digitale identiteit, supply chain management en het vastleggen van eigendomsrechten.